Cá rô phi là gì? Cá rô phi có phải hải sản không? Sự thật về cá rô phi

0
123

Cá rô phi là gì? Cá rô phi có phải hải sản không? Đây là thắc mắc của rất nhiều bạn trẻ. Vì vậy sau đây, Parco sẽ giúp bạn giải đáp toàn bộ thắc mắc này, cùng tham khảo nhé!

Cá rô phi có phải hải sản không? 

Cá rô phi không phải là hải sản. Cá rô phi là một loại cá nước ngọt thường được nuôi trong ao nuôi cá hoặc câu kiếm từ các con sông và hồ ở khắp nơi trên thế giới. Hải sản thường bao gồm các loài cá, mực, sò, tôm và các sinh vật biển khác, trong khi cá rô phi là một loại cá nước ngọt.

Cá rô phi là gì? 

Cá rô phi là tên thông thường của một nhóm loài cá nước ngọt phổ biến, nhưng một số loài trong chúng cũng có thể sống trong các môi trường nước lợ hoặc nước mặn, chúng sống chủ yếu tại sông suối, kênh rạch, ao hồ. Đây là giống cá thuộc họ Cichlidae gồm có nhiều chủng loại, có nguồn gốc phát sinh từ châu Phi và Trung Đông. 

Một trong những loài đặc hữu của họ cá này là Cá rô phi đỏ (Oreochromis sp), cá rô phi xanh (Oreochromis aureus) và rô phi vằn (Oreochromis niloticus). Là loài cá có giá trị kinh tế và thông dụng trong bữa ăn, cá rô phi được du nhập đi nhiều nơi và nhiều loài đã trở thành loài xâm lấn.

Nguồn gốc của cá rô phi

Nguồn gốc của cá rô phi
Nguồn gốc của cá rô phi

Cá rô phi là biểu tượng của sự tái sinh trong nghệ thuật Ai Cập, và ngoài ra nó còn được kết hợp với Hathor. Nó cũng được cho là đồng hành và bảo vệ thần mặt trời trên hành trình hàng ngày của ông trên bầu trời. Bức tranh vẽ cá rô phi trên các bức tường của ngôi mộ, gợi nhớ đến câu thần chú 15 của Cuốn sách của người chết mà theo đó người quá cố hy vọng sẽ thế chỗ trên chiếc thuyền mặt trời: “Bạn nhìn thấy con cá rô phi trong hình dạng [thật] của nó tại hồ bơi màu ngọc lam”, và “Tôi nhìn thấy con cá rô phi trong bản chất [thực sự] của nó đang dẫn đường cho con thuyền chạy nhanh trong vùng biển của nó.”

Cá rô phi là một trong ba loại cá chính được đánh bắt trong thời kỳ Talmudic từ Biển Galilee, cụ thể là cá lược Galilae (Sarotherodon galilaeus). Ngày nay, trong tiếng Do Thái hiện đại, loài cá được gọi là amnoon (có lẽ là một từ ghép giữa am, “mẹ” và trưa, “cá”). 

Trong tiếng Anh, đôi khi nó được biết đến với cái tên “St. Peter’s fish”, xuất phát từ câu chuyện trong Phúc âm Ma-thi-ơ kể về việc sứ đồ Phi-e-rơ bắt được một con cá ngậm đồng xu trong miệng, mặc dù đoạn văn không nêu tên loài cá.

Trong khi cái tên này cũng áp dụng cho Zeus faber, một loài cá biển không được tìm thấy trong khu vực, một số loài cá rô phi (Sarotherodon galilaeus, Oreochromis aureus, Coptodon zillii và Tristramella) được tìm thấy ở Biển Galilee, nơi tác giả của Phúc âm Matthêu kể lại sự kiện đã diễn ra. Những loài này đã là mục tiêu của nghề đánh bắt thủ công quy mô nhỏ trong khu vực trong hàng nghìn năm.

Tên thông thường “cá rô phi” được đặt theo tên của loài cá rô phi thuộc chi cichlid, bản thân nó là cách gọi của tlhapi, từ tiếng Tswana có nghĩa là “cá”.

> Xem thêm: Tướng phụ nữ có lông ở nhũ hoa theo phong thủy và khoa học

Các loài cá rô phi

Các loài cá rô phi
Các loài cá rô phi

Năm 1964 người ta mới biết khoảng 30 loài cá rô phi, hiện nay đã lên khoảng 80 loài, trong đó chỉ có trên 10 loài có giá trị kinh tế trong nuôi trồng thủy sản. Loài rô phi bé nhất là Tilapia grahami ở hồ Magadi của Kênya (châu phi) khi thành thục cá chỉ dài 5 cm và nặng 13 g. Loài rô phi có cỡ lớn nhất là rô phi vằn Oreochromis niloticus gốc ở hồ Rudolf nằm ở ranh giới giữa ba nước Kenya, Ethiopia và Sudan có con dài trên 64 cm, nặng tới 7 kg.

Để có tên khoa học cho cá rô phi như hiện nay, người ta đã phải qua mấy lần đặt, rồi lại đổi tên, năm 1968 tất cả các loài cá rô phi có một chấm đen ở cuối vây lưng (gọi là “Tilapia chấm”) đều được xếp vào một giống Tilapia. Từ năm 1973, Trewavas đã đề nghị tách giống Tilapia này thành hai giống mới:

Nhóm cá rô phi ăn vật bậc cao, đẻ ở đáy, có lược mang thưa (tiêu biểu là rô phi ăn cỏ Tilapia rendalli) vẫn được gọi là giống Talapia.

Nhóm cá rô phi ăn tảo (thực vật bậc thấp), ấp trứng và con trong miệng, có lược mang dày (tiêu biểu là rô phi đen Talapia mossambica, rô phi vằn Talapia nilotica theo cách gọi tên cũ) nay gọi theo tên mới là Talapia sarotherodon.

Gần đây nhất, dựa trên cách phân loại mới của trewavas (1983) người ta phân loại các loài cá rô phi trên thế giới thành ba giống, đó là Tilapia, Sarotherodon và Oreochromis, dựa trên cơ sở di truyền và tập tính sinh sản của chúng.

Tilapia có kiểu sinh sản là khi đẻ cần có giá thể để trứng bám. Cá làm tổ để bằng cỏ rác. Sau khi đẻ, cả cá cái và cá đực cùng nhau tham gia bảo vệ tổ. Loài thủy sản quan trọng là Talapia zillii, Talapia rendalli.

Sarotherodon với kiểu sinh sản là Cá đào tổ đẻ. Cá đực hoặc cá cái, hoặc cả cá đực và cá cái cùng ấp trứng trong miệng. Loài thủy sản quan trọng là S.galilaeus

Oreochromis có kiểu sinh sản là Cá đực đào tổ đẻ. Chỉ có cá cái ấp trứng trong miệng. Các loài thủy sản quan trọng là O.mossambicus, o.aureus, o.niloticus, o.urolepis-hornorum, o.andersoni

Đặc điểm các loài cá rô phi

Cá rô phi có thân hình màu hơi tím, vảy sáng bóng, có 9-12 sọc đậm song song nhau từ lưng xuống bụng. Vây đuôi có màu sọc đen sậm song song từ phía trên xuống phía dưới và phân bổ khắp vi đuôi. Vi lưng có những sọc trắng chạy song song trên nền xám đen. Viền vi lưng và vi đuôi có màu hồng nhạt. 

Con cá rô phi có thể dài tới 0,6m và nặng 4 kg, là loài cá dễ nuôi. Rô phi đơn tính (đực) lớn nhanh, sau 4-5 tháng nuôi có thể đạt trọng lượng 0,4-0,6 kg/con. Giữa con cái và con đực có tốc độ lớn khác nhau. 

Cá rô phi hầu như sinh sản quanh năm, khoảng cách giữa hai lần đẻ cách nhau 20-30 ngày. Đầu tiên con đực sẽ làm tổ dưới đáy ao, tìm con cái ghép đôi và đẻ trứng. Sau đó con cái có nhiệm vụ ấp trứng trong khoang miệng tới khi hết noãn hoàng thì phóng thích cá con ra ngoài. 

Do đó, thường thì con đực lớn nhanh hơn con cái từ 15-18% sau 4 tháng nuôi vì trong suốt quá trình ấp trứng cá cái không bắt mồi. Ngoài sự nhạy cảm với nhiệt độ của chúng, cá rô phi tồn tại hoặc có thể thích nghi với một loạt các điều kiện. Một ví dụ điển hình là biển Salton, nơi cá rô phi du nhập khi nước chỉ là nước lợ, nay sống ở nồng độ muối cao đến mức các loài cá biển khác không thể sống sót.

Cá rô phi còn được biết đến là loài ấp miệng, có nghĩa là chúng mang trứng đã thụ tinh và cá non trong miệng trong vài ngày sau khi túi noãn hoàng được hấp thụ.

Cá rô phi sử dụng được hầu hết các loại thức ăn tự nhiên, mùn bã hữu cơ trong ao nuôi, rô phi vừa có tác dụng tiêu diệt các loại động vật nhỏ mang mầm bệnh vừa có tác dụng làm sạch môi trường và cho sản phẩm có giá trị. Khi còn nhỏ, cá rô phi ăn sinh vật phù du (tảo và động vật nhỏ) là chủ yếu (cá 20 ngày tuổi, kích thước khoảng 18mm). 

Cá rô phi dễ nuôi và chịu được ở những môi trường không thuận lợi. Nó có thể sống ở môi trường nước ngọt, nước lợ (mà có thể độ mặn tới 32%o) và cả nước phèn nhẹ. Cá nói chung rất sợ nước bẩn nhưng con rô phi chịu được cả ở nguồn nước có hàm lượng amoniac tới 2,4 mg/lít và lượng oxy chỉ có 1 mg/lít. Nó chịu nhiệt tới tận 42 độ C và chịu lạnh được tới 5 độ C. Giới hạn pH đối với chúng từ 5-10.

Khi cá trưởng thành ăn mùn bã hữu cơ lẫn các tảo lắng ở đáy ao, ăn ấu trùng, côn trùng, thực vật thủy sinh. Tuy nhiên trong nuôi công nghiệp cá cũng ăn các loại thức ăn chế biến từ cá tạp, cua, ghẹ, ốc, bột cá khô, bột bắp, bột khoai mì, khoai lang, bột lúa, cám mịn, bã đậu nành, bã đậu phộng. Trong thiên nhiên cá thường ăn từ tầng đáy có mức sâu từ 1-2m. 

Hàng năm, cá rô phi có thể đẻ trứng từ 6-11 lần. Cá mái đẻ mỗi lần khoảng 1000- 2000 trứng vào trong ổ tự tạo, sau đó con đực làm cho trứng thụ tinh. Trứng và cá bột được cha mẹ giữ trong miệng khoảng 2 tuần lễ. Cá rô phi ấp trứng ở trong miệng. Trứng sau khi đã thụ tinh được cá ngậm ở miệng cho tới tận lúc nở.

> Xem thêm: Người tên T hợp với người tên gì? Lưu ý khi chọn bạn đời

Cá rô phi thích ăn gì nhất?

Cá rô phi thích ăn gì nhất?
Cá rô phi thích ăn gì nhất?

Thức ăn cho cá rô phi sẽ được chia thành 3 nhóm chính: Thức ăn tự nhiên, thức ăn công nghiệp, phân chuồng.

  • Thức ăn tự nhiên: Khi nhỏ cá rô phi sẽ ăn những sinh vật phù du, tảo, ấu trùng sâu bộ, có kích thước nhỏ, sản sinh tự nhiên trong các ao hồ. Khi trưởng thành, cá rô phi ăn những bùn bã, côn trùng, xác động thực vật có sẵn trong các hộ gia đình, thực vật thủy sinh trong ao hồ.
  • Phân chuồng: Phân chuồng được bón theo định kỳ cho ao hồ. Nhằm mục đích tái sinh chất lượng ao hồ và sản sinh lượng thức ăn. Sử dụng phân chuồng đã ủ hoai mục.
  • Thức ăn công nghiệp: Các loại cám công nghiệp được chế biến bằng bột ngô, sắn, thóc, khô dầu,…  nhiều kích thước và hàm lượng dinh dưỡng trong cám tùy thuộc vào từng giai đoạn. Có nhiều đại lý thức ăn cho vật nuôi, nên phải chọn đại lý uy tín để đảm bảo chất lượng.

Sự thật về cá rô phi không phải ai cũng biết

Sau khi tìm hiểu về cá rô phi có phải hải sản không, hãy cùng tham khảo một số sự thật thú vị về loại cá này nhé!

Tác nhân sinh thái

Cá rô phi được dùng như một biện pháp kiểm soát sinh học, tự nhiên đối với hầu hết các vấn đề của thực vật thủy sinh. Chúng tiêu thụ các thực vật thủy sinh nổi, chẳng hạn như bột bèo tấm (Lemna spp.), Hầu hết các loài thực vật chìm dưới nước “không mong muốn” và hầu hết các dạng tảo. 

Ở Hoa Kỳ và các quốc gia như Thái Lan, chúng đang trở thành phương pháp kiểm soát thực vật được lựa chọn, giảm thiểu hoặc loại bỏ việc sử dụng các hóa chất độc hại và chất diệt tảo có gốc kim loại nặng.

Cá rô phi hiếm khi cạnh tranh thức ăn với các loài cá “ao” khác. Thay vào đó, vì chúng tiêu thụ thực vật và chất dinh dưỡng mà các loài cá khác không sử dụng và làm giảm đáng kể các mảnh vụn làm suy giảm oxy, việc bổ sung cá rô phi thường làm tăng dân số, kích thước và sức khỏe của các loài cá khác. Chúng được sử dụng cho các ao của vườn thú như một nguồn thức ăn cho các loài chim.

Cá rô phi có thể được nuôi với tôm theo phương thức cộng sinh, tích cực nâng cao sản lượng của cả hai. Arkansas nuôi nhiều ao và hồ công cộng để giúp kiểm soát thảm thực vật, ưa thích cá rô phi như một loài thức ăn gia súc mạnh mẽ và cho những người đi câu cá. Ở Kenya, cá rô phi giúp kiểm soát muỗi, loài mang ký sinh trùng sốt rét. Chúng tiêu thụ ấu trùng muỗi, làm giảm số lượng con cái trưởng thành, vật trung gian truyền bệnh.

Giá trị y tế

Ở Brazil, da cá rô phi sông Nile (Oreochromis niloticus) được dùng làm băng đang được sử dụng trong một thử nghiệm lâm sàng mới để điều trị vết thương do bỏng.

Tại Hoa Kỳ, da cá rô phi đã được sử dụng để điều trị thành công vết thương cấp độ ba trên bàn chân của hai con gấu đen bị bắt trong trận cháy rừng Thomas ở California, và cũng để điều trị vết bỏng trên bàn chân của một con gấu đen ở California trong vụ cháy rừng Carr. Da cá rô phi sông Nile đã hoàn thành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III để băng vết bỏng, nhưng không có kết quả nào được công bố kể từ tháng 11 năm 2020.

Da cá rô phi sông Nile cũng đã được sử dụng trong kỹ thuật ghép da làm vật liệu ghép da.

> Xem thêm: Phân biệt dầu gội Olexrs thật và giả chi tiết, chính xác nhất

Kí sinh trùng

Như với hầu hết các loài cá, cá rô phi chứa nhiều loại ký sinh trùng. Đối với loài monogeneans, chúng đặc biệt bao gồm các loài thuộc chi megadiverse Cichlidogyrus, là loài ký sinh ở mang. Các loài Enterogyrus là loài ký sinh trong hệ tiêu hóa. 

Cá rô phi, là loài cá nuôi trồng thủy sản quan trọng, đã được giới thiệu rộng rãi trên toàn thế giới, và thường mang ký sinh trùng đơn dòng bên mình. Ở Nam Trung Quốc, một nghiên cứu năm 2019 đã chỉ ra rằng chín loài monogeneans được mang bởi cá rô phi du nhập.

Cá rô phi có thể bị ô nhiễm bởi các hóa chất có hại

Năm 2007-2012, đã có 187 lô hàng cá rô phi từ Trung Quốc bị FDA từ chối do không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn an toàn. Cơ quan chức năng tìm thấy trong các lô hàng này có chứa các hóa chất như: lượng dư thừa thuốc thú ý và các chất phụ gia không an toàn. Những chất này khi đi vào cơ thể con người có thể dẫn đến nhiều bệnh lý, thậm chí là ung thư.

Do đó, các chuyên gia khuyến cáo bạn nên sử dụng các loại cá được nuôi trồng và có nguồn gốc từ Hoa Kỳ, Canada, Hà Lan, Peru, Ecuador,.. Cá rô đánh bắt tự nhiên sẽ tốt và dinh dưỡng hơn các loại cá nuôi trồng. Một số loại cá hồi, cá trích có nhiều omega 3 hơn cá rô phi và an toàn hơn khi sử dụng.

Tăng nguy cơ bị viêm

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sự mất cân bằng giữa omega 6 và omega 3 trong cá rô phi sẽ làm tăng nguy cơ gây gây viêm. Thực tế, cá được coi là thực phẩm lành mạnh nhất bởi chúng có chứa hàm lượng lớn omega-3 và omega-6 như: cá hồi, cá ngừ, cá mòi… 

Omega-3 được biết đến là chất béo lành mạnh giúp giảm viêm và chất béo trung tính trong máu. Omega-3 rất quan trọng đối với chức năng miễn dịch và quá trình đông máu. Bổ sung chất dinh dưỡng này thường xuyên sẽ giúp bạn ngăn ngừa khả năng mắc bệnh tim mạch.

Cơ thể không thể tự tạo omega 3 và omega 6, nên chúng ta cần hấp thụ cả hai chất này từ chế độ ăn uống. Tuy nhiên, hàm lượng axit béo omega 3 trong cá rô phi thấp hơn ít nhất mười lần omega-3 cá hồi. Hơn nữa, cá rô phi chứa nhiều axit béo omega-6 hơn omega-3. 

Axit béo omega-6 còn gây nhiều tranh cãi, tuy nhiên, chất dinh dưỡng này được cho là kém lành mạnh hơn omega-3. Thậm chí việc ăn quá nhiều thực phẩm giàu axit béo omega 6 có thể gây hại cho sức khỏe và tăng nguy cơ bị viêm. Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng nếu bạn đang mắc các bệnh liên quan đến viêm nhiễm như bệnh tim thì nên hạn chế ăn cá rô phi.

> Xem thêm: Top 10+ phim của Trấn Thành hay nhất định không thể bỏ qua

Trên đây là phần giải đáp thắc mắc cá rô phi là gì, cá rô phi có phải hải sản không. Nếu còn bất cứ câu hỏi nào, đừng ngần ngại để lại bình luận để được giải đáp miễn phí nhé. Thân chào!

5/5 - (1 bình chọn)

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây